معماري اطلاعات در سالهاي اخير به عنوان واژه اي تازه در طراحي وب راه يافته است.هنوز هم متخصصين در ارائه تعريفي واحد از "معماري اطلاعات" مشكل دارند.مثل دو واژه" رده بندي "(Taxonomy)و "ابرداده" (Meta Data)كه درسخنراني ها و مكالمات راه يافته ولي استفاده كنندگان از اين واژه ها تعريف جامع و مشتركي از آن ارائه ندادند.

به احتمال قريب به يقين، واژه معماري اطلاعات اولين بار در سال 1994توسط جوزف جين(Joseph Janes) و لويس روزنفلد (Louis Rosenfeld)،مديران شركت Argus Associates، كه در دانشكده كتابداري و اطلاع رساني دانشگاه ميشيگان بودند،استفاده شد.زمينه كاري اين شركت، Argus Associates، اينترنت و توسعه وب بود،كه از استعاره معماري اطلاعات به خاطر مهم جلوه دادن ساختار و سازمان،در طراحي وب،در چشم مشتريان ،براي اولين بار استفاده كرد.

مجله Web Review براي اولين بار يك ستون با عنوان معماري وب كه توسط روزنفلد نوشته شده بود ،راچاپ كرد و پتر مورويل( Peter Morrville) كه دانشجوي دانشگاه ميشيگان و كارمند شركت Argus Associates بود،آن را دنبال كرد.در سال 1996 ريچارد سوال ورمن (Richard Saul Wurman)يك كتاب تحت عنوان "معماري اطلاعات " كه در آن ادعا كرد كه واژه معماري اطلاعات در سال 1975 توسط خود وي به كار برده شد،را منتشر كرد.نگرش وي در  اين كتاب به معماري اطلاعات از منظر طراحي اطلاعات بود در حاليكه روزنفلد و مورويل معماري اطلاعات را  از جنبه كتابداري و اطلاع رساني بررسي مي كردند.بسياري از متخصصين اطلاع رساني تاريخ "معماري اطلاعات " را انتشار "كتاب خرس قطبي " در سال 1998 مي دانند.تا اين زمان Argus Associates،شهرت قابل ملاحظه اي در معماري اطلاعات كسب كرد ورزنفلد و مورويل با انتشارات OReilly براي انتشار كتابي كه بعدا "معماري اطلاعات وب " نام گرفت به مذاكره پرداختند. ويرايش دوم اين كتاب در سال 2002 منتشر شد.تمام كتابهاي انتشارات OReilly جلد هاي متمايزي دارند كه روي هركدام از اين كتابها عكس حيوان بخصوصي را آورده اند.و روي كتاب معماري اطلاعات عكس "خرس سفيد قطبي " آورده شده است.در سال 2000 انجمن اطلاعات و فناوري آمريكا كنگره هاي پي در پي در مورد معماري اطلاعات برگزار كرد ،كه اين كنگره ها عاملي شتاب دهنده در روشن شدن مفهوم معماري اطلاعات داشت.شركت تجاري- اينترنتي Argus Associates در سال 2001 ورشكسته شد. ولي از آن پس معماري اطلاعات به يك  واژه عمومي و شايع در طراحي وب تبديل شد،و در سال 2002 تعدادي كتاب كه افقهاي نويني را در اين گرايش نو ظهور در بر مي گرفت،منتشر شد. كارمعماري اطلاعات آن است كه خط مشي معيني ارائه نمايد تا آنكه بدانيم چگونه وب سايت ها را سازماندهي نماييم تا نيازكاربران به بهترين وجه ممكن تامين گردد."

بايد به اين نكته توجه داشت كه معماري اطلاعات مترادف با طراحي وب سايت نيست، اما پايه اي مفهومي ازآنچه امرطراحي برآن استوارگرديده را شامل مي شود. درواقع ، " طراحي وب سايت" به منظورارتقاء سطح معماري اطلاعات، ابزاروامكانات خود را( ازقبيل قابليت هاي گرافيكي ونمايشي) براي همگوني با نيازهاي كاربران دراختيارمعماري اطلاعات قرارمي دهد.بديهي است وب سايت هاي كتابخانه اي بايد دستخوش تغييرات اساسي گردند تا اينكه به نيازهاي كاربران پاسخ مناسب دهند. به دليل آنكه اين وب سايت ها با وب سايت هاي معمولي تقريبا مشابه به نظرمي رسند، بايد تدبيري اتخاذ نمود كه رويكردهاي معماري اطلاعات بتواند به شايسته ترين وجه ممكن پاسخگوي اين نيازها باشد.پيش فرضي نانوشته وجود دارد كه تصريح مي دارد اطلاعات به وسيله منابع خارج ازمحيط كتابخانه هم توسط معماران اطلاعات تهيه مي شود. معماري اطلاعات اصولي را پيشنهاد مي نمايد كه وضعيت هاي مختلف كاربررا از زمان دسترسي نخست وي به وب سايت تا هنگام تكميل شدن وپايان يافتن جستجو در برمي گيرد.

آيا اكنون تعريف پذيرفته و قابل قبولي از "معماري اطلاعات "وجود دارد؟ معماري اطلاعات :

اساس معماري اطلاعات اين است كه رويكرد معماري را (كه سالها در ساير رشته هاي مهندسي بكار رفته است) در برنامه ريزي و توسعه فناوري اطلاعات در يك سازمان يا دولت بكار گيرد .

برنامه ريزي معماري اطلاعات در يك سازمان يا دولت (محلي يا ملي)در سه مرحله عمده انجام مي شود :

1.      تدوين معماري موجود (وضعيت موجود سازمان از نظر فناوري اطلاعات را بررسي مي كند)

2.      تدوين معماري مطلوب (وضعيت مطلوب سازمان از نظر فناوري اطلاعات را تعيين مي كند)

3.      تدوين برنامه گذار از وضع موجود به وضع مطلوب (با توجه به امكانات ، منابع و محدوديتها)

ابعاد معماري اطلاعات:

1.      كارومكان : يعني نحوه سازماندهي فرايندهاي كاري سازمانها و توزيع مكاني آنها

2.      مجموعههاي اطلاعاتي : يعني دادههاي لازم براي انجام فرآيندهاي كاري

3.      برنامههاي كاربردي : كه براي دسترسي به مجموعههاي اطلاعاتي و كار با آنها مورد استفاده قرار ميگيرد.

4.      زير ساخت فني : شامل سخت افزار ، شبكه و ارتباطات لازم براي اجراي برنامههاي كاربردي

هنگامي كه از تعريف معماري موجود يا معماري مطلوب سازمان سخن ميگوئيم ، منظور توصيفي است كه بايد هرچهار جنبه فوق را در سطحي از كليت ، روشن سازد. برخي اصول راهبردي معماري اطلاعات :

1.   بهينهسازي بودجه سازماني از طريق برنامهريزي و هماهنگي منابع مديريت اطلاعات بين برنامهها ، بخشها و ادارات مختلف

2.      تسهيل تصميمگيري مناسب از طريق تأمين اطلاعات مقتضي

3.   پاسخگويي سريع به نيازهاي اطلاعاتي از طريق ساماندهي پايگاهها و سيستمهاي اطلاعاتي با هدف تأمين حداكثر دسترس پذيري ، تغييرو گزارش گيري

4.   حل مسائل سازماني با راهحلهاي سازماني از طريق به حداقل رساندن افزونگي و دوباره كاريهاي اطلاعاتي بين برنامه ، بخشها و ادارات مختلف

5.      بهينه سازي سرمايهگذاري سازماني در IT از طريق تدوين برنامهها و معماري جامع IT

6.   حركت در جهت همگرايي و يكپارچهسازي اطلاعاتي ادارات محلي ، سازمانهاي تابع و پيمانكاران با تشويق به تبديل سيستمهاي قديم و ايزوله

7.      مديريت صحيح و كارامد پروژههاي فناوري اطلاعات

8.      پاسخ گويي به شرايط در حال تغيير

چگونگي ايجاد يك معماري اطلاعات موثر:

Rosenfeld وMorville درمقاله اي تحت عنوان" معماري اطلاعات براي تارجهانگستر" هدف ازمعماري اطلاعات را چنين تبيين نمودند:

1- تلفيق طرحهاي سازماندهي، كدگذاري وانتقال اطلاعات ازطريق سيستم هاي اطلاعاتي

2- طراحي ساختاري فضاهاي اطلاعاتي به منظورتسهيل جستجو ودسترسي مستقيم به مدرك

3- دانش وهنرطراحي ورده بندي وب سايت ها واينترانت ها جهت ياري رساندن به افراد براي يافتن اطلاعات مورد نياز

4- تعيين روش ومجموعه اي ازخط مشي ها با تاكيد برطراحي ومعماري اصول فوق با توجه به چشم انداز ديجيتالي شدن

رايج ترين مساله مرتبط با معماري اطلاعات، ساختارسازماني تقليدي درآن هاست. با وجودآنكه ممكن است اين موضوع طبيعي به نظربرسد، اما افراد به هنگام يافتن اطلاعات مورد نيازشان واستفاده از اين سيستم ها (حتي اينترانت) به ساختارسازماني آنها توجه نمي كنند.

براي ايجاد يك معماري اطلاعات موثربايد مولفه هايي چون زمينه اطلاعات و محيط اطلاعاتي، محتواي اطلاعات ، ونيازهاي مختلف افرادي را كه به جستجوي اطلاعات مي پردازند، به خوبي شناخت.

زمينه ومحيط اطلاعاتي: شامل شناخت اهداف كاري سازمان همچون اهداف سياسي، فرهنگي، تكنولوژيكي ومنابعي است كه پيش ازتوسعه معماري اطلاعات بايستي مد نظرقرار گيرد. اين شناخت ازراههاي زيرحاصل مي گردد:

- مطالعه مدارك موجود

- گزارش هيات ها ، نمودارهاي (چارت ها) سازماني، وپژوهشهاي پيشين

- مذاكرات افراد ذينفع وسياستگذار

محتواي اطلاعات: موثرترين روش براي شناخت اندازه وكيفيت محتواي اطلاعاتي منابع ، استفاده از "سياهه مندرجات" است. اين سياهه تمام مندرجات ومحتواي پيشنهادي براي سيستم را مشخص مي نمايد؛ مانند اينكه مدرك مورد جستجوكجاست، متعلق به چه شخص يا سازماني است، وروابط ميان مندرجات آن چگونه است؟

به علاوه اين سياهه به فرآيند انتقال اطلاعات ومحتوا ميان سسيستم هاي قديم وجديد ياري مي رساند.
نيازهاي كاربران: معماري اطلاعات موثربايستي انعكاس دهنده طرزفكركاربران درمورد زمينه موضوعي مربوطه باشد. تكنيك هاي جديد جهت جذب مخاطب(كاربر) براي ايجاد معماري اطلاعات بدين صورت است:
1- دسته بندي كارتها: اين تكنيك شامل مجموعه اي ازكارت هاي دسته بندي شده مربوط به كاربران است كه هريك با بخشي ازمندرجات يا كاركردهاي معماري اطلاعات ارتباط مي يابد.
2- ارزيابي رده بندي كارت محور: اين بخش درواقع تكنيكي است جهت آزمايش معماري اطلاعات پيش
ازآنكه عملا وارد بحث اجرايي گردد. دراين روش هرسطح از معماري اطلاعات را روي كارت
بزرگي نوشته وسپس مجموعه عمليات مربوط به جستجوي اطلاعات را درمورد هرشخص با استفاده
ازاين معماري طراحي مي كنند.

دو رويكرد عمده در تبيين معماري اطلاعات:

1- معماري اطلاعات ازبالا به پايين: دربرگيرنده شناخت گسترده ازاستراتژي هاي موضوعي ونيازهاي كاربران پيش ازتعيين ساختارسطح بالاي وب سايت است كه نهايتا به تبيين روابط جزئي ميان مندرجات مي انجامد.

2- معماري اطلاعات ازپايين به بالا: دربرگيرنده شناخت روابط جزئي ميان مندرجات،ايجاد وطراحي صفحات نمايش به منظور نشان دادن چگونگي پشتيباني سيستم از نيازهاي خاص كاربران وسپس مورد توجه قراردادن ساختار سطوح بالاتر ، جهت پاسخگويي به اين نيازهاست.

مراحل ايجاد معماري اطلاعات موثر:

● شناخت نيازمندي هاي كاري ومحيطي ومحتواي پيشنهادشده براي سيستم

● هدايت وارسال كارت هاي دسته بندي شده با نوجه به تعدادكاربران

● ارزيابي خروجي كارت هاي دسته بندي شده

● توسعه طرح معماري اطلاعات(براي مثال گروه بندي وسلسله مراتبي كردن اطلاعات)

● ارزيابي طرح معماري اطلاعات با استفاده از تكنيك ارزيابي رده بندي كارت محور

بايد خاطرنشان ساخت كه امروزه كمپاني ها وسازمان هاي فراواني به اهميت معماري اطلاعات پي برده اند و درهمين راستا " معماران اطلاعات" را به استخدام خود درآورده اند. اين معماران به گروههاي زير تقسيم مي شوند:

مديران وطراحان اينترانت

2- مديران وطراحان وب سايت

3- طراحان رسانه هاي تصويري

4- برنامه نويسان

5- كتابداران و اطلاع رسانان

6- محققان فني

7- سايرافرادي كه به نوعي درطراحي سيستم هاي اطلاعاتي نقش دارند مهدي ياراحمدي خراساني

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

شما اینجا هستید:   Business Process Managementمعماري اطلاعات